Kamera önünde içgüdü, kamera arkasında disiplin: Elif Vanlıoğlu'nun oyunculuk anlayışı

Doğaçlama tiyatrodan kamera önüne uzanan yolculuğunu yıllar boyunca farklı eğitimler, sahne çalışmaları ve set deneyimleriyle besleyen Elif Vanlıoğlu için oyunculuk, yalnızca kamera çalıştığında başlayan bir meslek değil. Yönetmenin kurduğu dünyaya hizmet etmeyi, partnerini gerçekten dinlemeyi ve kamera arkasında konsantrasyonunu korumayı önemseyen oyuncu, planlanmış tepkilerden çok karakterin içinden kendiliğinden doğan anların peşinde.

Bir oyuncunun kamera karşısında yaptıkları kadar kamera çalışmadığında nasıl hazırlandığı da onun çalışma biçimi hakkında çok şey anlatabilir. Elif Vanlıoğlu için set, öncelikle bir çalışma alanı.

Sahnesinin ardından sette bulunması gerekiyorsa gözlemlemeyi; zamanı varsa dinlenmeyi, senaryosuna dönmeyi ya da bir sonraki sahnesine hazırlanmayı tercih ediyor. Çünkü ona göre oyuncunun kullandığı malzeme yalnızca ezberi değil; sesi, bedeni, nefesi, dikkati ve enerjisi.

“Set fiziksel ve zihinsel olarak yoğun bir ortam. İnsan ilişkilerini ve kurulan dostlukları elbette çok kıymetli buluyorum ama oraya öncelikle işimi yapmaya gittiğimin bilincinde olmayı önemsiyorum.”

“Yönetmenin dünyasına hizmet etmek istiyorum”

Vanlıoğlu’nun kendi çalışma biçimini tarif ederken kullandığı ifadelerden biri “görev insanı olmak”. Onun için bu ifade, oyuncunun yaratıcılığından vazgeçmesi anlamına gelmiyor. Bir yönetmenin kurduğu dünyayı anlamak, sahnenin bütünündeki yerini görebilmek ve aldığı yönlendirmeyi kendi oyunculuk araçlarıyla hayata geçirebilmek anlamına geliyor.

“Yönetmenin beni yönlendirmesini seviyorum. Ne görmek istediğini anlamak ve bunu gerçekleştirebilmek benim için önemli. Kendimi her şeyi yapabilen ve oyunculukta tamamlanmış biri olarak görmüyorum. Henüz keşfetmediğim taraflarım olduğuna inanıyorum.”

Farklı bakış açılarıyla gelişen bir oyunculuk yolculuğu

Vanlıoğlu’nun oyunculuk çalışmalarının geçmişi 2013 yılına kadar uzanıyor. Karagöz Sinema Atölyesi ve Müjdat Gezen Sanat Merkezi ile başlayan süreç, sonraki yıllarda kamera önü oyunculuğu, doğaçlama, audition teknikleri, Meisner tekniği ve yönetmen-oyuncu ilişkisi üzerine gerçekleştirilen farklı eğitim ve atölyelerle devam etti.

Birol Güven Sinema ve Televizyon Akademisi ve Mint Akademi'deki çalışmalarının yanı sıra farklı yönetmenler, oyunculuk eğitmenleri ve cast direktörleriyle çalışan Vanlıoğlu, eğitim sürecini bir sertifika toplamından çok farklı bakış açılarını deneyimleyebileceği bir keşif alanı olarak görüyor.

Yakın dönemde Çetin Sarıkartal ile yaptığı oyunculuk çalışması da Vanlıoğlu’nun oyunculuğa bakışında özel bir yere sahip. Kısa ancak etkili olarak tanımladığı bu süreçte Sarıkartal'ın kendine özgü çalışma yaklaşımını deneyimlemenin kendisinde yeni bir farkındalık oluşturduğunu belirtiyor.

Planlanmış mimikler yerine gerçek tepkinin peşinde

Vanlıoğlu’nun oyunculuk yaklaşımında doğaçlamanın ayrı bir yeri bulunuyor. Eğitimcilik yıllarında yaratıcı dramayla uzun süre çalışan, doğaçlama tiyatro ve forum tiyatro deneyimi de bulunan oyuncu, kamera karşısında vereceği tepkiyi önceden tasarlamak yerine partnerini gerçekten dinlemeyi tercih ediyor.

“Karşımdaki oyuncuyu gerçekten takip etmezsem kendi sahnemi de doğru oynayamayacağımı düşünüyorum. Yalnızca kendi repliğimi beklemek istemiyorum. Partnerimin nasıl söylediği, ne yaptığı, sahnenin ritmi benim vereceğim tepkiyi de değiştirebilir.”

Duyguyu göstermek değil, ona ulaşmak

Kendi oyunculuğuna eleştirel bakabilmeyi de gelişimin bir parçası olarak gören Vanlıoğlu, henüz araştırmak istediği alanlar bulunduğunu açıkça söylüyor. Yoğun duygusal sahneler bunlardan biri.

Audition çalışmalarında ağlama gerektiren sahneler deneyimlemiş olsa da Vanlıoğlu için önemli olan, teknik olarak gözyaşı üretebilmekten çok karakteri o duyguya getiren koşulları anlayabilmek.

“Benim için mesele ‘burada ağlamam gerekiyor’ diye düşünüp bir sonuç üretmeye çalışmak değil. Karakter gerçekten o noktaya nasıl geldi, orada ne yaşıyor, neyi kaybetti ya da neyi saklıyor? Bunlara ulaşabildiğimde duygunun başka türlü oluşabildiğini gördüm.”

Ses, ritim ve hareket: Karakter için kullanılabilecek başka araçlar

Vanlıoğlu’nun oyunculuk yaklaşımını besleyen alanlar arasında müzik ve hareket geçmişi de bulunuyor. Çocukluk yıllarında başlayan müzik ve dans ilgisi ilerleyen dönemde Orff, müzik-hareket ve yaratıcı drama çalışmalarıyla profesyonel eğitimcilik hayatının bir parçasına dönüştü.

Şan çalışmaları yapan Vanlıoğlu; tango, salsa, bachata, modern dans ve hip-hop gibi farklı dans türlerinde de eğitim deneyimi yaşadı. Kendisini profesyonel şarkıcı veya dansçı olarak tanımlamayan oyuncu, müzik kulağını ve ritim yatkınlığını gerektiğinde karakter için kullanabileceği araçlar arasında görüyor.

Oyunculuğun peşinde olduğu yer: Dönüşebilmek

Televizyon, dijital platform, sinema ve tiyatro çalışmalarının yanı sıra yıllara yayılan eğitim geçmişiyle oyunculuk yolculuğunu sürdüren Vanlıoğlu’nun bugün en fazla merak ettiği şey, sahip olduğu bütün bu araçların farklı karakterlerle nasıl değişeceğini görmek.

“Bir karakteri çalışırken yalnızca repliklerini bilmek istemiyorum. Nasıl yürüdüğünü, sesini nasıl kullandığını, bir odaya nasıl girdiğini, sustuğunda ne düşündüğünü bile merak ediyorum. Kendimden ne kadar uzak birine dönüşebilirsem ve bunu inandırıcı şekilde yaşatabilirsem oyunculuğun benim için en heyecan verici tarafına o kadar yaklaşmış olurum.”

Vanlıoğlu için bugün oyunculuğun merkezinde tam olarak bu arayış bulunuyor: Farklı eğitimler, sahne çalışmaları ve kamera önü deneyimleriyle geliştirdiği oyunculuk araçlarını kendisini dönüştürmeye zorlayacak karakterlerde sınayabilmek.